Bewustzijn, Mystiek en Theosis

Samenvatting

Samenvatting van het Interview met Keith Giles over ‘Sola Deus’

Introductie en achtergrond
Keith Giles, voormalig conservatief evangelisch pastor uit Texas, beschrijft zijn spirituele reis die begon binnen traditioneel christendom en zich later uitbreidde naar progressief christendom, en inmiddels verder gaat naar een bredere, meer inclusieve visie op God en spiritualiteit [00:00-02:25]. Hij deconstrueerde zijn geloof, begon met het schrijven van de bekende “Jesus Un” serie, en schreef later ‘Sola Mysterium’ en recent ‘Sola Deus’, waarin hij nog verder kijkt dan de kaders van het christendom [02:26-05:50].
Hij vertelde over het proces waarin hij zich bevrijdde van enige kerkelijke of denominatiegebonden autoriteit, wat hem ruimte gaf om vrijuit te twijfelen, lezen en denken [02:49-03:23]. Dit was het begin van zijn deconstructie.
De tweede deconstructie: verlies van steun
Keith en de interviewer Melissa bespreken het fenomeen van een tweede deconstructie. Velen voelen steun bij het verlaten van het traditionele christendom voor progressief christendom, maar als ze vervolgens nog verdergaand gaan, verliezen ze opnieuw vrienden en geloofsgenoten die hen niet kunnen volgen [09:32-12:00]. Dit tweede ‘vallen’ is vaak pijnlijk en verwarrend, omdat er minder rolmodellen en literatuur voorhanden zijn. Keith merkte dit ook aan den lijve: hij verloor supporters uit zijn progressieve kring toen hij in ‘Sola Mysterium’ en nog sterker in ‘Sola Deus’ het christelijke exclusivisme verloste [05:29-07:46, 11:01-12:00].
Moeilijkheden bij het schrijven van ‘Sola Deus’
Het schrijven van ‘Sola Deus’ was voor Keith zijn zwaarste schrijfproces. Voor het eerst begon hij zonder vastomlijnd einddoel en moest hij gaandeweg de antwoorden zelf ontdekken [07:50-09:10, 16:30-22:00]. Hij experimenteerde met filosofische vragen rond pantheïsme versus panentheïsme en worstelde met het concept van een persoonlijke God versus God als allesomvattend geheel [17:00-21:40].
Keith maakte zelfs tekeningen op een servet om deze relatie tussen God, Christus, en de mens te visualiseren, een proces dat hem hielp tot nieuwe inzichten te komen [20:20-21:50].
De problematiek van lijden en kwaad
Een belangrijke theologische uitdaging blijft het probleem van lijden: waarom is er kwaad en lijden in een door een goede God geschapen wereld? [22:10-24:00]. Keith deelt de visie van theoloog Thomas J. Ord, die stelt dat als God liefde is, dan is Hij niet coercitief of manipulatief en laat daarom de mens keuzes maken, ook als die leiden tot kwaad [23:20-24:25]. God is dus niet in controle in de klassieke zin van het woord, maar werkt met mensen samen om goed voort te brengen [24:28-24:48]. Dit verklaart het bestaan van kwaad beter dan de traditionele ‘Gods mysterieus plan’-verklaring, vindt Keith.
Hij nuanceert ook het idee dat ‘Christus in iedereen’ is, maar erkent dat die ‘Christus’ bij veel mensen ‘slaapt’ of ‘dood in het graf’ ligt, hetgeen het kwaad in de wereld verklaart [25:45-26:55].

Geloofsvisie op Jezus
Keith ziet Jezus als een van de meest volmaakte voorbeelden van ‘Christus-bewustzijn’ en benadrukt dat dit bewustzijn niet exclusief aan Jezus toebehoort, maar in iedereen leeft [27:00-30:40]. Andere historische figuren zoals Boeddha, Gandhi en Moeder Teresa hebben volgens hem ook deze levenshouding getoond. Jezus’ boodschap, inclusief zijn uitspraak “Ik ben in de Vader, en jullie zijn in mij, en ik ben in jullie”, gaat dus over de universele verbondenheid van alles en iedereen met God [28:55-30:10].
Keith bespreekt ook hoe de brieven van Paulus (zoals Efeziërs en Kolossenzen) meehelpen het beeld te schetsen van deze diepgaande verbondenheid, waarbij hij toelicht dat Paulus deze brieven waarschijnlijk niet zelf schreef maar dat zijn discipelen deze inzichten uitwerkten [30:40-32:00].

De waarde van het Evangelie van Thomas
Keith is zeer enthousiast over het Evangelie van Thomas, een tekst die niet focust op het levensverhaal van Jezus maar op zijn uitspraken, vooral gericht op onze eenheid met God [34:00-38:00]. Thomas biedt volgens hem een waardevol aanvulling op de canonieke evangeliën en biedt een sleutel tot het begrijpen van Jezus’ diepere leringen over verbondenheid en bewustzijn [37:00-40:50]. De vindplaats en datering maken het evangelie geloofwaardig als bron van vroegchristelijke gedachtegoed.

Andere gnostische teksten en Valentinus
Hij bespreekt ook het belang van Valentinus, een vroege christelijke denker die de eenheid met God benadrukte en wordt gezien als een belangrijke schakel tussen Paulus en latere mystieke stromingen [41:50-44:30]. Valentinus’ ideeën ondersteunen de ‘doorlopende draad’ in het christendom over illusie van scheiding en de eenheidsbeleving met het goddelijke.

Afsluitende reflecties en vindplaatsen boek & cursus
Melissa citeert een passage uit ‘Sola Deus’ waarin het idee centraal staat dat iemand zelfs in een afgelegen uithoek Gods aanwezigheid kan ervaren zonder formele kerk of leerstellingen [45:00-46:45]. Dit vat mooi samen dat God in alles en iedereen aanwezig is, een centraal thema in Keiths werk.

Keith’s boek ‘Sola Deus’ is verkrijgbaar via Amazon (papieren en digitale versie) en binnenkort ook als Audible; tevens heeft hij online cursussen over zijn boeken en thema’s zoals het Evangelie van Thomas (zie keithgiles.com, choir.com en BK2SQ1.com) [47:20-48:50].
—
De 5 belangrijkste inzichten

1. Tweevoudige deconstructie: Veel mensen doorlopen niet één, maar twee stappen van geloofsontwaking – eerst weg van orthodoxie en daarna uit progressief christendom, wat extra verlies en isolement kan veroorzaken [09:00-12:00].
2. God en het probleem van lijden: Liefdevolle God is niet dwingend of uitsluitend almachtig in klassieke zin, waardoor lijden niet als ‘Gods plan’ gezien hoeft te worden, maar als gevolg van vrije keuzes en samenwerking tussen mens en God [22:50-24:50].
3. Universeel Christusbewustzijn: Jezus was een belichaming van Christus-bewustzijn, maar die bewustzijn is niet exclusief voorbehouden aan hem; anderen zoals Boeddha en Gandhi delen deze verbondenheid met God [27:00-30:40].
4. De waarde van het Evangelie van Thomas: Deze tekst is uniek en authentiek als vroege bron die vooral de eenheid met God benadrukt, en laat zien dat Jezus geheime leringen gaf aan zijn discipelen over onlosmakelijke verbondenheid [34:00-40:50].
5. De weg is er nog niet volledig: Keith benadrukt het belang van het proces van zoeken en vragen stellen zonder al te snel antwoorden te forceren; hij breekt een lans voor spirituele eerlijkheid en openheid in tijden van twijfel en onzekerheid [07:44-09:10; 16:30-22:00].